هر ساله به دعوت از وزارت هنر فرانسه گردهمایی ای تحت عنوان MONUMENTA شکل میگیرد. فستیوالی هنری که از سال ۲۰۰۷ شروع شده و در هر دوره از این گرد همایی ها یک هنرمند شاخص انتخاب میشود تا فضای برپایی این نمایشگاه که در پاریس واقع است را به شیوه ای که خاص خود اوست بیاراید. امسال این کار بر عهده ی مجسمه سازی انگلیسی – هندی قرار گرفت تا با دیدگاه خاص و منحصر به فردش فضای دیگری را برای این نمایشگاه خلق کند.

اولین کاری که از انیش کاپور – Anish Kapoor – دیدم مربوط بود به مجسمه ای که وی برای یکی از کارهای Herzog & de Meuron طراحی کرده بود. سبک جالبی که وی در برخورد با اجسام دارد من را یاد همتای معمارِ شرقیش زاها حدید می اندازد که به ماده با نگاهی متفاوت از یک جنس صلب و خشن مینگرد. در کل کار های کاپور که یکی از برجسته ترین مجسمه ساز های عصر ما محسوب میشود بسیار ساده، منحنی شکل و در اکثر موارد تک رنگ است. یکی دیگر از ویژگی های بارز کارهای وی رابطه ایست که کارهایش با اجتماع دارد. کارهای کاپور چیزی بیشتر از یک مجسمه است که از دور زیبا به نظر برسد، بلکه مخاطب میتواند در کنار مجسمه راه برود و آن را از نزدیک لمس کند. یکی از معروف ترین و موفق ترین کارهای این مجسه ساز از این حیث Cloud Gate است که شهرتی جهانی دارد.

کاری که وی برای این نمایشگاه ارائه داده هم کار جالبی است. وی یک فرم خالص با ارتفاع ۳۵ متر را در سرتاسر سالن برپایی این نمایشگاه حرکت داده و به قول خودش با ایجاد یک فضای بزرگ، یک فضای بزرگتر درست کرده. این حجم عظیم پلاستیکی از دو روی تیره و قرمز در خارج و داخل تشکیل شده است.

تماشاگران میتوانند هم در داخل و هم در خارج این حجم حرکت کنند و دو احساس کاملا” متفاوت با هم را تجربه کنند. جالب است که تا آنجایی که اطلاعات من اقتضا میکند اکثر کسانی که از فرم های کِرو و منحنی شکل استفاده میکنند ریشه ای شرقی دارند، معمارانی مثل Toyo Ito یا حتی گروه معماری SANNA که سبک کاریشان به واسطه ی همین برخورد با ماده برجسته شده است. بقیه ی عکس ها را از اینجا ببینید.

یکی از بهترین موضوعاتی که یک معمار میتواند برای طراحی داشته باشد کتابخانه است. به شخصه بسیار لذت میبرم هنگامی که طراحی های مختلف و مبتکرانه ای با موضوع کتابخانه میبینم. این زیبایی شاید به دلیل موضوع خاصی باشد که طراح یک کتابخانه با آن روبروست : طراحی مکانی دنج و ساکت و در عین حال پر جاذبه و گیرا برای افرادی که میخواهند ساعت ها وقت خود را به مطالعه ی کتاب های مختلف بپردازند.

دلیل دیگر نوع خاص ماده ای است که طراح با آن سر و کار دارد. “کتاب” به عنوان موضوع اصلی یک کتابخانه باید با ضوابط خاص و مراتب مناسبی در اختیار فرد مورد نظر قرار گیرد، ولی این شرایط آنقدر دست و پای طراح را نمیبنند که از زیبایی های فرمی بنا بکاهد. از طرفی نوع نگاهی که به “کتاب” میشود نگاه خاص و لطیفی است که ناخداگاه در ذهن تمامی افراد تصورات کم و بیش مشترکی را تداعی میکند. برای مثال اولین ماده ای که در برخورد با کتاب به ذهن اکثر ما میرسد چوب است، برای همین اکثر کتابخانه های خوش ساختی که دیده ایم از چوب به عنوان ماده ای قالب در کار استفاده میکنند.

یکی از کتابخانه هایی که من واقعا” از دیدنش لذت برده بودم کتابخانه ی Exter کاری از لویی کان – Louis Kahn – بود که وی در سال ۱۹۶۵ طراحی کرده است. ترکیب فوق العاده ی چوب و بتن و آجر در این کتابخانه و بهره گیری مناسب از نور طبیعی محیطی را به وجود آورده که در عین اینکه به تصورات ثابت فرد به موضوع وفادار بوده به خوبی هم از پس سبک “مدرن” دوران خود موفق بیرون آمده.
کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران هم از جاهایی است که همواره از دیدن آن لذت میبرم. جدای از پیشینه ی تاریخی بنا، نوع معماری و دیتیل های ریز و فوق العاده ای که در بنا به کار رفته – پله های فرار و نما سازی پشت بنا، پل های ورودی اصلی یا پله های محوطه جلویی بنا، طراحی های چوبی داخلی که هرچند قدیمی و تا حدودی فرسوده شده ولی هنوز هم ارزش گذشته ی خود را حفظ کرده – معماری قوی این بنا را نشان میدهد.

بهانه ای که باعث شد راجع به کتابخانه بنویسم ویژه نامه ی بسیار خوبی بود که در مجله ی Architecture Records دیدم. این ویژه نامه به بررسی موردی تعدادی از کتابخانه های مدرنی که اخیرا” در سطح جهان کار شده و حرفی برای گفتن داشته میپردازد و چه معمار باشید و چه به عنوان یک علاقه مند کتاب و کتابخانی، از خواندن آن لذت خواهید برد. من این بخش از مجله را که حدود ۴۰ صفحه میشد در حجمی کمتر از کل مجله در اینجـــا آپلود کردم.

مطمئنا” بیشترین سطوحی که در اتاقتان – یا دفتر، آشپزخانه، … – بیشتر از همه جلوی چشمتان است سطوح صاف دیوار هاییست که اگر خوش شانس باشید شاید مثل دیوار های اتاق من سفید نباشد. از چیزهای اضافه شدنی به دیواره ها مثل تابلو ها و … که بگذریم، راه های بسیار زیاد و متنوعی وجود دارد تا این دیوار ها را از حالت خشک اولیه دربیاورید و از این به بعد چیز زیباتری جلوی چشمتان باشد. قبل تر یکی دو پست در مورد کاغذ های دیواری و wallsticker ها – در اینجا – نوشته بودم، ولی امروز راه دیگری را دیدم که خوب این هم جالب بود.

این راه خیلی شبیه کاشی کاری های سنتی دیواره های بناهای سنتی خودمان است، فقط شرکت سازنده کمی سلیقه به خرج داده و راهی امروزی تر برای خانه های امروزی تدارک دیده. این شرکت ترکیه ای طرح هایی را آماده کرده که با استفاده از مصالح قابل شست و شو و مقاوم، پترن هایی از اشکالی ساده ی هندسی – در دو نوع مربعی و دایره ای – تهیه میکند و شما میتوانید آنها را با سلیقه ی خودتان روی دیوار هایتان به کار ببرید. اما نکته ی جالب برای این طرح ها اینست که شما میتوانید به صورت آنلاین و از طریق سایت این شرکت - مثلا” اینجا برای طرح های دایره ای – ، طرح های خود را با سلیقه ی خودتان طراحی و ذخیره کنید تا شرکت برای شما آنها را اجرا کند.

هفته ی پیش یک گروه از دوچرخه سواران، حدود ۵۰ لیتر رنگ را در یکی از خیابان های پر تردد شهر برلین خالی کردند تا با عبور ماشین ها از روی این رنگ ها صحنه های جالبی به وجود بیاید.

این کار که یک نوع public art ، البته از نوع اجباریش بود، هنگامی انجام شد که ماشین ها پشت چراغ قرمز ایستاده بودند. کل کار تنها در چند دقیقه اتفاق افتاد : این گروه بشکه های رنگ را در جلوی ماشین ها خالی میکند تا چرخ های ماشین ها خواسته و نخواسته مانند قلم مو هایی شوند و تا فواصل نسبتا” زیادی این رنگ ها را با خود بکشند.البته این گروه که اسم این کار را “حمله ی هنری” گذاشته،  بعدا” اعلام کرد که این رنگ ها به راحتی میتواند از چرخ ها پاک شود. میتوانید ویدئویی که از نتیجه ی این کار را در یوتیوب مشاهده کنید:

خیلی وقت پیش میخواستم راجع به این دفتر کار بنویسم، محلی که مانند دفاتر کار گوگل جایی باور نکردنی برای کارکنانش به حساب می آید. این دفتر معماری در باغی بزرگ در اسپانیا ساخته شده و به شکل فوق العاده ای با محیط اطرافش ارتباط برقرار کرده، به طوری که تمامی قسمت هایی که برای کارکنان در نظر گرفته شده حداکثر نور گیری و دید به محیط زیبای بیرون را دارد.

اما این محیط کاری تنها یکی از این نوع دفاتر بود که برای کارکنان خود ارزش بیشتری قائل هستند. گرچه مطمئنا” عوامل مهم دیگری مثل افزایش راندمان یا تبلیغات فرعی این شرکت ها از این راه در این طراحی ها بی تاثیر نیست. نکته ی جالب دیگر اینکه اکثر دفاتری که طراحی متمایزی دارند – تا آنجا که من دیدم – برای شرکت های کامپوتری و اینترنتی بوده است. سه  مورد از آنها را قبل تر ( اینجا : دفتر جدید توییتر در سانفرانسیسکو اینجا:  دفتر جدید Facebook ، طراحی برای کار و اینجا :  افتتاح دفتر جدید گوگل در سوئیس) معرفی کرده بودم. اخیرا” هم دفتر گوگل در استرالیا عکس های جالبی منتشر کرده که دلیلی برای نوشتن این پست شد ( عکس هایش را در این پست نگذاشتم ولی چیز مهمی از دست نداید … ) . علاوه بر آن چندین شرکت دیگر هم وجود دارد که دیدن دفاتر کاری آنها میتواند جالب باشد :
(...)
ادامه ی این نوشته را بخوانید : مکانهایی برای کار یا «جاهایی که آرزو دارید کار کنید»