چند سال پیش در شرکتی کار میکردم که عمده کارش طراحی های صنعتی بود. طراحی کارخانه جات و شهرک های صنعتی و موارد پیرامون آن. از کارخانه های ایران خودرو تا کارخانه های فولاد. شرکتی بود که سال های دور برای خودش اسم و رسمی داشت و ساختمان پنج طبقه ای در خیابان بزرگمهر شبانه روز مشغول کار بود تا پروژه هایش را به موقع برای اجرا برساند. ساختمانی که من برای اولین بار، در اولین تابستانی که دانشجوی معماری بودم به عنوان کار آموز واردش شدم و انصافا” چیز های زیادی در آنجا یاد گرفتم.
شاید از شانس بد من بود که روزگار با آن شرکت به خوبی تا نکرد. این اواخر دفتر شرکت از آن ساختمان پنج طبقه به یک ساختمان دو طبقه در آنطرف شهر منتقل شده بود و دیگر پروژه ای هم نبود که شرکت انجام دهد. کسی هم برای شرکت باقی نمانده بود. فقط یک دکتر نازلوییان بود و یک آرتوش که هر کجا هستند سلامت باشند. آخرین پروژه اش که من در آن سهمی داشتم مربوط به اجرای کارخانه ای بود در سنندج. دستگاه های مورد نیاز کارخانه به علت تحریم به کشور وارد نمیشد و کارفرما پولش را از دست داده بود. آخرش مطمئن نیستم آن پروژه در نهایت سرانجامش چه شد. راستش حتی شک دارم آن شرکت هنوز فعال باشد یا نه. البته آن شرکت مطمئن تنها شرکتی نبود که به این روزگار افتاد. دلیلش هم نیازی به گفتن ندارد. حتی در پروژه ای که در حال حاضر در آن مشغول به کار هستم، با اینکه پروژه دولتیست، وضعیت تفاوتی نمیکند و تا همین الان پیمانکار ۱۴ میلیارد بدهی بالا آورده. پروژه های خصوصی که بماند.

قبل تر هم راجع به تغییر رشته ی خودم در ارشد نوشته بودم. رشته ای که جدیدا” شروع به آموختن آن کرده ام و از انتخاب آن کاملا” راضی هستم. رشته ی “مدیریت پروژه و ساخت”، از زیر رشته های معماری و [عمران] محسوب میشود، ولی مباحث کاملا” جدیدی به مخاطبانش ارائه میدهد. به شخصه هنگامی که چهار سال پیش وارد هنرهای زیبا شدم و در جو آن قرار گرفتم هیچوقت تصور نمیکردم روزی در کلاس های مدیریت مالی شرکت کنم یا میزان ریسک پروژه ها را حساب کنم.
دیدگاهی که یک فرد در مدیریت پروژه و ساخت دارد دیدگاهی کاملا” متفاوت از چیزی است که حداقل در دوره ی کارشناسی هنرهای زیبا تدریس میشد. اینکه میگویم دیدگاه، منظورم نوع نگاهی است که در این دو مقطع به معماری میشود. در اکثر دانشگاه های معماری ما، دیدی به معماری وجود دارد که از چندین سال پیش در فرانسه وجود داشت. دیدی که در آن وجه هنری معماری بر وجه فنی آن غالب است. دیدی که به شدت در جامعه ی ما هم نفوذ کرد و برای همین اکثرا” معماری خواندن را هم تراز “هنری” بودن میدانند و کسانی که شاید دستی در نقاشی و طراحی داشته باشند خود را مکلف به انتخاب این رشته میکنند و در نهایت هم بسیاری از معماری خوانده ها کارهای دیگری را ادامه میدهند که اندک ارتباطی با رشته ی آنها ندارد.
البته هنوز هم در دانشگاه ها این وضع تفاوت زیادی با این توصیفات ندارد و هنوز “دست قوی بودن” ملاک معمار تر بودن است و اگر دوشنبه ها به هنر های زیبا سری بزنید هنوز هم دانشجویان شاسی به دستی را میبینید که مشغول کشیدن اسکیس با همان شیوه های ۴۰ سال پیش هستند و تا همین سال پیش طراحی فنی معماری را با دست و بر روی کاغذ های پوستی تحویل میدادیم. حتی کار به جایی رسیده که کلاس های آموزش اسکیس با رشد قارچ گونه ی خود یکی از ملاک های مهم ورود به دانشگاه های معماری محسوب میشود و هر کس که آسمانِ زیبا تری بکشد میتواند در رشته ی معماری تحصیل کند و هر کس که درخت قشنگ تری کشید منظر بخواند. ولی به مرور زمان حوزه های جدید و تخصصی ای که در معماری به وجود آمد که طبق آن این دیدگاه سنتی معماری فقط یکی از بخش های بسیار کوچک آن محسوب میشود.
به عنوان کسی که هم دوره ای از معماری را گذرانده که کار با کامپیوتر در مواقعی جرم محسوب میشد و هم در حال فراگیری جنبه ای از معماریست که دیگر تنها ساختمان های زیبا و کانسپت دار را معماری نمیداند و هزار و یک عامل دیگر را هم علاوه بر نقشه و ماکت در شکل گیری یک اثر معماری دخیل میبیند پیشنهاد میکنم تنها به دیدگاه سنتی معماری که در دانشگاه های ما ارائه میشود بسنده نکنید که معماری بسیـــار گسترده تر از این حرف هاست.

۹۰ روزِ هنر ، نام یک ژورنال هنری آنلاین است که با هدف خیریه توسط هنرمندی به نام John Beck McConnico برپا شده. روال این برنامه هم به این صورت است که این هنرمند هربار ، به مدت ۹۰ روز پشت سر هم و تا تاریخ ۱۰ جولای ۲۰۱۱ – ۲ روز دیگر – ، یک اثر هنری که شامل نقاشی، اسکیس ها یا سایر هنر های تجسمی خود را در سایتش برای فروش آپلود میکند. این آثار برای تعداد معینی تکثیر بین قیمت هایی در حدود ۲۰ تا دویست دلار به فروش میرسد. البته بعید است این قسمت برای افراد در ایران به درد شما بخورد ولی برای خرید باید در این سایت ثبت نام کنید و سپس اثر خریداری شده به صورت رایگان به درب منزلتان ارسال میشود.
قرار است ۹۰ درصد درآمد های احتمالی این کار به صلیب سرخ جهانی برای اموری مانند کمک به مصدومان ژاپن، زلزله ی هاییتی و طوفان های اخیر آمریکای جنوبی اختصاص پیدا کند.

آخرین پستی که در “یک معمار” نوشته ام بر میگردد به حدود دو ماه قبل. مدت زیادی است برای تاخیر یک به اصطلاح وبلاگ نویس. در این مدت بیشتر درگیر کار های بیرون از دانشگاه و جست و جوی معماری در دنیای واقعیش بودم – و هستم – . راستش دنیای بیرون از چیزی که در دانشگاه تصورش میکردم به مراتب نا امید کننده تر است. خبری از طراحی های زیبا و ایده آلی که در دانشگاه میکردیم نیست. البته این مطلب را شاید همه ما میدانستیم، ولی خوب، مواجه شدن با این واقعیت کمی سخت است و هضم کردنش کمی زمان میبرد.
از چیزهایی که به این هضم کردن کمک میکند شاید این باشد که آدم در همان ابتدا تکلیفش را با خودش مشخص کند. این که در نهایت میخواهد چه کاره شود. میخواهد به عنوان یک متخصص “انرژی” کار کند – هرچند ممکن است در این جایی که زندگی میکند آینده ی خیلی خوبی برای آن وجود نداشته باشد – یا شاید برود سراغ “تکنولوژی معماری” ای که هیچ وقت یک معمار را یک مهندس سازه نمیکند – و خودم هم هنوز نمیدانم آخرش یک فارغ التحصیل این رشته چه کاری میکند دقیقا”  – یا برود سراغ “معماری منظر” ی که در اینجا خبری از طراحی های مدرن و پارامتریکی که در دانشگاه های دنیا اینجام میشود نیست و باید با گل و بلبل سر کنی، یا اینکه طراحی را ببوسی و بگذاری کنار و بروی به “مدریت پروژه”. در این دسته ادامه ی “معماری” را لحاظ نکرده ام که به نظرم کار بیهوده ای به نظر میرسد و ادامه اش یک معمار را “معمار تر“ نمیکند.
البته اینها بیشتر نقاط ضعف تعدادی از گرایش های معماری ای بود که من درباره شان کمی تحقیق کرده ام، ولی هنوز تکلیفم با خودم مشخص نیست گرچه از این بین “مدیریت پروژه” و “انرژی” به نظر آینده ی معقول تری از باقی رشته ها دارند.

پ.ن – این مقاله را در آرک دیلی بخوانید. بی ربط به موضوع نیست.

تقریبا” به طور مفصل غُــر هایم را در این پست – غرفه های نمایشگاه بین المللی شانگهای چین – زده بودم. اول فکر میکردم ایران در این نمایشگاه غرفه ای ندارد که سرکنسولگری جمهوری اسلامی در شانگهای اشتباهم را تصحیح کرد. عکس بالا غرفه ی ایران را در نمایشگاه شانگهای امسال نشان میدهد که [بسیار تصادفی] کنار نمایشگاه کشور دوست و برادر، کره ی شمالی قرار گرفته. خوب! باید قبول کرد که گاهی اوقات نداشتن بسیار بهتر از داشتن است …

پ.ن ۱ – اگر هنوز متوجه نشدید سوزش بنده دقیقا” برای چیست سری به اینجـــــا بزنید.
پ.ن ۲ – خیلی دنبال نمای نزدیک تر این شاهکار گشتم تا مطمئن شوم ما برای نمای  این غرفه ی بین المللی که نماد معماری کشور ما محسوب میشود از “آجر سه سانت” استفاده کرده ایم یا نه!؟! . اگر پیدا کردم در ادامه ی همین پست باقی عکس ها را قرار میدهم.