یکی از بهترین موضوعاتی که یک معمار میتواند برای طراحی داشته باشد کتابخانه است. به شخصه بسیار لذت میبرم هنگامی که طراحی های مختلف و مبتکرانه ای با موضوع کتابخانه میبینم. این زیبایی شاید به دلیل موضوع خاصی باشد که طراح یک کتابخانه با آن روبروست : طراحی مکانی دنج و ساکت و در عین حال پر جاذبه و گیرا برای افرادی که میخواهند ساعت ها وقت خود را به مطالعه ی کتاب های مختلف بپردازند.

دلیل دیگر نوع خاص ماده ای است که طراح با آن سر و کار دارد. “کتاب” به عنوان موضوع اصلی یک کتابخانه باید با ضوابط خاص و مراتب مناسبی در اختیار فرد مورد نظر قرار گیرد، ولی این شرایط آنقدر دست و پای طراح را نمیبنند که از زیبایی های فرمی بنا بکاهد. از طرفی نوع نگاهی که به “کتاب” میشود نگاه خاص و لطیفی است که ناخداگاه در ذهن تمامی افراد تصورات کم و بیش مشترکی را تداعی میکند. برای مثال اولین ماده ای که در برخورد با کتاب به ذهن اکثر ما میرسد چوب است، برای همین اکثر کتابخانه های خوش ساختی که دیده ایم از چوب به عنوان ماده ای قالب در کار استفاده میکنند.

یکی از کتابخانه هایی که من واقعا” از دیدنش لذت برده بودم کتابخانه ی Exter کاری از لویی کان – Louis Kahn – بود که وی در سال ۱۹۶۵ طراحی کرده است. ترکیب فوق العاده ی چوب و بتن و آجر در این کتابخانه و بهره گیری مناسب از نور طبیعی محیطی را به وجود آورده که در عین اینکه به تصورات ثابت فرد به موضوع وفادار بوده به خوبی هم از پس سبک “مدرن” دوران خود موفق بیرون آمده.
کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران هم از جاهایی است که همواره از دیدن آن لذت میبرم. جدای از پیشینه ی تاریخی بنا، نوع معماری و دیتیل های ریز و فوق العاده ای که در بنا به کار رفته – پله های فرار و نما سازی پشت بنا، پل های ورودی اصلی یا پله های محوطه جلویی بنا، طراحی های چوبی داخلی که هرچند قدیمی و تا حدودی فرسوده شده ولی هنوز هم ارزش گذشته ی خود را حفظ کرده – معماری قوی این بنا را نشان میدهد.

بهانه ای که باعث شد راجع به کتابخانه بنویسم ویژه نامه ی بسیار خوبی بود که در مجله ی Architecture Records دیدم. این ویژه نامه به بررسی موردی تعدادی از کتابخانه های مدرنی که اخیرا” در سطح جهان کار شده و حرفی برای گفتن داشته میپردازد و چه معمار باشید و چه به عنوان یک علاقه مند کتاب و کتابخانی، از خواندن آن لذت خواهید برد. من این بخش از مجله را که حدود ۴۰ صفحه میشد در حجمی کمتر از کل مجله در اینجـــا آپلود کردم.

“ از آخرین پستی که در “یک معمار” فرستادم حدود یک ماهی میگذرد. به جز عامل تنبلی، کار و پایان نامه واقعا” فرصتی برای رسیدن به این سایت باقی نگذاشته بود تا امروز که دوست خوبم، محمد کمکی کرد و این پستی که خواندید، از زحمات ایشان است. از این به بعد مطالب ایشان هم در این سایت منتشر خواهد شد. “

موزه لوور بزرگترین و معتبرترین موزه اروپا و به تبع ان کشور فرانسه می باشد. در سال ۱۹۸۱ رئیس جمهور فرانسه ، مسابقه ای برای طراحی بنایی درون محوطه موزه لوور برای سازمان دهی محوطه لوور برگزار کرد .در سال ۱۹۸۳ بعد از سفر در دور اروپا و امریکا معمار امریکایی – چینی معروف “آی ام پی” بعنوان طراح انتخاب شد . این برای اولین بار بود که یک معمار غیرفرانسوی در محوطه لوور برای طراحی انتخاب میشد.
در سال ۱۹۸۹ طراحی هرم لوور توسط آی ام پی در حیاط لوور بنام حیاط ناپلئون به پایان رسید.هدف اصلی طراحی ، کاهش جمعیت مراجعه کننده به لوور بود . هرم لوور امروز نقطه عطفی در میان محوطه موزه لوور به حساب می آید. برای این تغییر ، نیاز به بنایی بود تا بازدیدکنندگان را به محض ورود، به سمت خود جلب کند و درگاهی درخور و مناسب برای موزه ای بزرگ مانند موزه ی لوور باشد. “Pei” برای این کار معیار هایی را در نظر داشت. وی ورودیه ی جدید را مکانی میدید که بتواند تماشاگران را به طوری مطلوب وارد زیر زیرزمینی کند تا از آنجا به موزه ی اصلی راه پیدا کنند، مکانی شفاف و روشن که از بیرون دید لازم را داشته باشد و در یک جمله، به قول خود معمار، بیننده با نگاه به آن بگوید “Ah, this is the entrance” .

از خصوصیات هرم ، طرح زیرزمینی هرم بود که شامل انباری ، لابی گالریها و فضاهایی برای نگهداری از اشیا و تعدادی آزمایشگاه است .این فضا به موزه لوور افزایش فضاهای نگهداری از اشیا را فراهم کرد.

از نکات قابل توجه در رابطه با هرم لوور تخلف رئیس جمهور فرانسه در انتخاب معمار کار قبل از شرکت در مسابقه بود . در واقع انجام مسابقه طراحی یک امر تشریفاتی بود و رئیس جمهور فرانسه از سال ۸۱ میلادی آی ام پی را بعنوان معمار انتخاب کرده بود . این موضوع پس از پایان ریاست جمهوری او فاش شد.

آی ام پی در طول سه سفر به لوور بدرخواست لوور در موزه به تنهایی چندین روز را سپری کرد و از این روی امتیاز بزرگی را برای درک بهتر محیط یافت.ساختمان اصلی موزه در واقع کاخی مربوط به پادشاه فرانسه بود که پس از انقلاب فرانسه یک کاخ ملی شد و پس از آن به موزه اصلی کشور فرانسه تبدیل شد.طرح پی برای فضای الحاقی موزه در واقع یک هرم از ترکیب شیشه و فلز بود که درمجاورت سه مثلث طراحی شد . برای پی هرم شیشه یک ورودی سمبولیک را فراهم آورد که اهمیتی تاریخی برای ورودی اصلی تقویت کرد .

از دیگر حاشیه هایی که پیرامون این بنا بود، مطالبی بود که در کتاب رمز داوینچی که توسط Dan Brown مطرح شد. مطالبی که البته این روز ها دیگر برای ما نا آشنا نیست و در گوشه و کنار میبینیم هر کسی به شیوه ای بنایی را به مطالبی ربط میدهد که واقعا” ربطی با اصل بنا ندارد. البته این امر شاید بیشتر به علت ظاهر هرمی این بنا بوده، ولی برای مثال، در فیلم ادعا میشود که در ساخت این هرم، ۶۶۶ پنجره وجود دارد که توسط موزه ی لوور تکذیب شد. یا در جای دیگر داستان عنوان میشود که “Mary Magdalene” در زیر سنگی که در هرم زیرین قرار گرفته مدفون است، چیزی که البته برای داستان رمز داوینچی مورد جالبی بود، ولی این سنگ هر چند وقت یک بار برای نظافت قسمت پایینی کف هرم برداشته میشود و چیزی زیر آن وجود ندارد.
خود معمار در رابطه با طرح خود چنین گفته است : به لحاظ فرم ، هرم بهترین فرم برای سازگاری با معماری موزه لوور است . همچنین این فرم ایستاترین فرم هم هست که در صورت شفافیت اطمینان خاصی را هم القا میکند . ساخت هرم از شیشه و فلز دلالت کننده برای شکافتی است بین معماری سنتی و گذشته آن .

اصطلاح مینیمالیسم در طراحی معمولا” برای مواردی به کار میرود که طراح برای طرحش، تنها از المان های اصلی و ضروری استفاده میکند و سایر چیزهای اضافی که ممکن است بار تجملاتی داشته باشد را حذف میکند. در معماری – و کلا” در طراحی ها – ، مینیمالیسم تحت تاثیر معماران و هنرمندان ژاپنی بود، چراکه این نوع نگرش به طراحی کاملا” با نوع دیدگاه سنتی مردم ژاپن جور در می آید.
احتمالا” اگر از تاریخ معماری مطلع باشید، جمله ی معروف معمار آلمانی پیشگام در معماری مدرن، لودویک میس وندروهه -Ludwig Mies van der Rohe-  را شنیده اید، جمله ای که بعدها مبنای کار بسیاری از معماران دیگر قرار گرفت. جمله ی “Less is more “ شاید جزو ۴ نقل قول معروف در دنیای معماری باشد. این جمله بانی مکتبی شد که کارش کنار هم گذاشتن اجزای اصلی و لازم یک بنا در کنار هم بود، به طوری که این کار در نهایت اوج سادگی خانه را به تصویر بکشد. برای مثال این گروه سعی میکرد با ترکیب کف هایی که به وسیله ی لوله های گرم از زیر گرم میشدند، رادیاتور ها را از محیط خانه حذف کنند، کاری که البته بعد ها هم بدون توجه به ایده ی اولیه اش تا امروز انجام میشود.

من برای درک این مفهوم مشاهده ی کار های تادائو آندو – Tadao Ando – را پیشنهاد میکنم. این معمار ژاپنی در سال ۱۹۷۵ خانه ای طراحی کرد به نام Row House. شاید اولین بار با این خانه بود که بتون به عنوان ماده ای بدون هیچ گونه پوشش در دیواره ها به کار رفت و سختی بتون با گرمی یک خانه پیوند خورد و خوب به شخصه لذت میبرم از این ترکیب کمی نا همگون. حتی ورودی این خانه هم به طرز عجیبی فوق العاده است، ورودی ای که تنها یک روزنه به عنوان در دارد و باقی همه سطح یکپارچه ی بتن است.

البته همه ی این توضیحات قرار بود مقدمه ای باشد برای معرفی کار یک گروه ژاپنی که کارش شباهت زیادی با کار معرفی شده ی بالا داشت. این خانه در هیروشیما، برای یک خانواده ی چهار نفری اجرا شده و مانند کارهای آندو از بتن را به عنوان یک پرده برای جدا کردن فضا ها استفاده کرده. حتی برای دیواره های این خانه در حالی از بتن مسلح بدون پوشش استفاده شده است که خود خانه دارای یک اسکلت فلزیست. سقف های طبقات بالاتر هم با فاصله هایی از دیواره های طبقات پایینی قرار گرفته اند و به این وسیله باریکه هایی از نور از این فواصل به داخل خانه می آید.
(...)
ادامه ی این نوشته را بخوانید : وقتی که کم زیاد است | مینیمالیسم و معماری

عکس بالا، اولین تست از پروژه ایست که در فستیوال نماهای چند رسانه ای به نمایش گذاشته شده و سازندگانش نام آن را Graffiti Analysis گذاشته اند. اما این پروژه چیست :

قبل از اینکه راجع به این پروژه بنوسم شاید بهتر باشد اول کمی از اهمیت آن بگویم. راه های مختلفی برای پردازش فرم های پیچیده ی طرح های گرافیتی در این پروژه ارائه شده که البته پایه ی همه ی آنها یک روش بسیار ساده است، روشی که اینجــــــا به طور مفصل توضیح داده شده و حتی شما میتوانید در منزلتان با یک وبکم و کمی وقت یکی از آنها را درست کنید، نکته ای که دقیقا” نکته ی جالب ماجراست!

روشی که در این سایت خواندید البته تنها راه استفاده از وبکمتان نبود! چند وقت پیش هم سایت Tinkernut.com یک ویدئو در یوتییوب گذاشته بود که پرینت کردن یک جسم سه بعدی را به وسیله ی یک وبکم ساده ی خانگی آموزش میداد. این ویدئو را از اینجـــا ببینید.
این تبدیل فوق العاده ساده و بدون دردسر یک طرح دست نوشت به یک فرمت سه بعدی، آن چیزیست که اولین بار ارائه میشود و به نظر من آینده ای درخشان خواهد داشت. پیش از این با استفاده از تبلت های مختلف امکان تبدیل یک فرم دست نویس به یه فایل دو بعدی به راحتی انجام میگرفت، کاری که هنرمندان Speed Painting آن را به اوج هم رساندند، ولی شاید عصر آینده برای هنرمندانی باشد که یک فضای سه بعدی را خلق میکنند، فضایی بسیار واقعی تر از یک فرم ساده ی گرافیتی.

همانطور که از اسم این پروژه بر می آید، Graffiti Analysis ، پردازش سه بعدی فرم های مختلف یک طرح های گرافیتی به وسیله ی کامپیوتر است. این پردازش ها بعد از کشیده شدن یک گرافیتی یا در طول رسم آن، در یک فایل XML کوچک با فرمت gml. که مخفف عبارت Graffiti Markup Language است ذخیره میشود، به همین راحتی. این فرمت تمامی حرکاتی که برای خلق یک گرافیتی صورت میگیرد را در یک فایل text ذخیره میکند. این فایل ها که توسط گرافیتی کاران سراسر دنیا درست شده اند ، در یک بانک آنلاین در سایتی به نام ۰۰۰۰۰۰book.com نگهداری میشود.این پروژه کاملا” اپن سورس بوده و طراحانش از تمامی گرافیتی کاران و برنامه نویس ها دعوت کرده تا اگر کاری از دستشان بر میاید به آنها ملحق شوند. تا کنون در این سایت بیش از ۱۰٫۰۰۰ تگ از گرافیتی کار های سرتاسر جهان آپلود شده.

شاید بتوان Graffiti Analysis را نتیجه ی همکاری بین طراحان گرافیتی و هکر های علاقه مند دانست، پروژه ای که شاید به بهانه ی طراحی یک گرافیتی ساده شروع شده باشد، ولی واضح است که در آینده میتوان کار های بسیار متنوع تری با آن انجام داد.

طراحی خانه های مسکونی شاید سهل و ممتنع ترین طراحی برای یک معمار باشد، چراکه فرد استفاده کننده در هیچ مورد دیگری تا این اندازه با بنا در ارتباط نیست. شرکتی سنگاپوری به نام Guz Architects عکس های یکی از طرح های فوق العاده ی خود را به نام The Fish house چند روز قبل منتشر کرده بود. امروز هم عکس یکی از طرح های مسکونی این شرکت را در اینترنت دیدم. این یکی هم به همان فوق العادگی بود!
(...)
ادامه ی این نوشته را بخوانید : گروه Guz Architects ، خانه های مسکونی